Viêm tủy răng là gì? Nguyên nhân, Dấu hiệu và Cách điều trị an toàn

Viêm tủy răng là bệnh lý nha khoa nguy hiểm, không chỉ gây ra những cơn đau nhức dữ dội mà còn có nguy cơ làm mất răng vĩnh viễn nếu không can thiệp kịp thời. Vậy bệnh lý này bắt nguồn từ đâu và dấu hiệu nhận biết là gì? 

Bài viết dưới đây, Nha Khoa Cẩm Tú sẽ cung cấp thông tin chi tiết về nguyên nhân và hướng dẫn cách điều trị viêm tủy an toàn, hiệu quả nhất hiện nay.

Viêm tủy răng là gì?

Viêm tủy răng là tình trạng viêm nhiễm của các mô tủy này, thường do vi khuẩn xâm nhập từ lỗ sâu răng hoặc do chấn thương. Khi bị viêm, lưu lượng máu đến tủy tăng lên, làm tăng áp lực bên trong buồng tủy.

Do không gian trong răng khép kín, áp lực này sẽ chèn ép trực tiếp lên các dây thần kinh, gây ra những cơn đau nhức, ê buốt dữ dội cho người bệnh. Nếu không điều trị, bệnh có thể diễn tiến nặng dẫn đến hoại tử tủy (chết tủy).

Phân loại viêm tủy

Dựa trên mức độ tổn thương thực tế của mô tủy và khả năng đáp ứng điều trị, y khoa chia bệnh lý này thành 3 dạng chính. Việc xác định đúng thể loại viêm tủy có ý nghĩa quyết định trong việc bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp bảo tồn hay buộc phải loại bỏ tủy.

Viêm tủy có hồi phục (Tiền tủy viêm)

Đây là trạng thái viêm nhẹ nhất và là giai đoạn duy nhất tủy răng còn cơ hội “sống sót”. Lúc này, mạch máu trong tủy chỉ mới bị sung huyết nhẹ do các kích thích từ bên ngoài (như sâu răng chớm, mòn cổ răng).

Nếu loại bỏ được nguyên nhân kích thích kịp thời, mô tủy sẽ tự sửa chữa tổn thương và trở về trạng thái khỏe mạnh bình thường mà không cần phải lấy tủy.

Viêm tủy không hồi phục

Ở thể này, vi khuẩn đã xâm nhập sâu và gây tổn thương nghiêm trọng. Mô tủy bị viêm nhiễm nặng nề và hoàn toàn mất khả năng tự phục hồi ngay cả khi đã loại bỏ tác nhân gây bệnh.

Viêm tủy không hồi phục thường tồn tại ở hai dạng:

• Cấp tính: Gây đau dữ dội, bộc phát nhanh.
• Mãn tính: Diễn tiến âm thầm, đau ê ẩm kéo dài, thường xảy ra ở người có sức đề kháng tốt hoặc độc lực vi khuẩn yếu.

Viêm tủy hoại tử (Chết tủy)

Đây là hậu quả cuối cùng khi tình trạng viêm không hồi phục bị bỏ mặc trong thời gian dài. Lúc này, hệ thống mạch máu và dây thần kinh nuôi dưỡng răng đã chết hoàn toàn, răng không còn cảm giác.

Mặc dù không còn gây đau buốt trực tiếp từ tủy, nhưng đây lại là thể nguy hiểm nhất vì ổ nhiễm trùng sẽ lan rộng từ buồng tủy xuống chóp răng (cuống răng), gây ra các biến chứng như nang chân răng hoặc áp xe xương ổ răng.

Nguyên nhân gây viêm tủy răng phổ biến

Có rất nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng tổn thương tủy như sâu răng tiến triển sâu, răng bị nứt, vỡ, mẻ, chấn thương răng, tuy nhiên vi khuẩn là tác nhân chủ yếu. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất mà người bệnh cần lưu ý:

• Sâu răng không điều trị: Đây là nguyên nhân hàng đầu (chiếm tỷ lệ cao nhất). Vi khuẩn từ các lỗ sâu sẽ phá hủy men răng và ngà răng. Nếu không được trám kịp thời, chúng sẽ xâm nhập sâu vào buồng tủy gây nhiễm trùng.
• Sâu răng tiến triển sâu: Sâu răng khi không được điều trị kịp thời sẽ lan sâu vào ngà răng và tủy răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây viêm tủy. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng ở tủy răng.
• Răng bị nứt, vỡ, mẻ: Răng bị nứt, vỡ hoặc mẻ làm lộ các lớp bảo vệ bên trong, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào tủy răng và gây viêm tủy nếu không được xử lý kịp thời.
• Chấn thương răng: Các tai nạn va đập khiến răng bị gãy, vỡ hoặc rạn nứt lớn làm lộ tủy ra ngoài. Điều này tạo ra “cửa ngõ” cho vi khuẩn trong khoang miệng tấn công trực tiếp vào tủy.
• Viêm nha chu nặng: Khi tổ chức quanh răng bị viêm nhiễm nặng, nướu sẽ tụt xuống làm lộ chân răng. Vi khuẩn có thể di chuyển ngược dòng từ chóp chân răng (cuống răng) để xâm nhập vào tủy.
• Tác nhân nhiệt độ và hóa chất: Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột (ăn đồ quá nóng hoặc quá lạnh liên tục) gây sung huyết tủy. Ngoài ra, nhiễm độc chì hoặc thủy ngân cũng là yếu tố nguy cơ dẫn đến viêm tủy.

Triệu chứng viêm tủy răng thường gặp

Biểu hiện của bệnh lý này khá đa dạng và thay đổi tùy theo mức độ viêm nhiễm. Tuy nhiên, đa số người bệnh đều sẽ trải qua những cảm giác khó chịu đặc trưng. Dưới đây là những “tín hiệu cầu cứu” điển hình của răng mà bạn tuyệt đối không nên bỏ qua:

• Cơn đau bất thường: Đây là triệu chứng rõ rệt nhất. Bạn có thể cảm thấy đau nhói từng cơn, đau giật theo nhịp tim hoặc đau ê ẩm lan lên thái dương. Cơn đau thường dữ dội hơn khi về đêm hoặc khi nằm nghỉ ngơi.
• Nhạy cảm quá mức với nhiệt độ: Răng trở nên “kén chọn” với đồ ăn. Cảm giác ê buốt buốt óc xuất hiện khi ăn đồ nóng, lạnh, chua, ngọt và kéo dài rất lâu (vài phút đến vài giờ) ngay cả khi đã ngừng ăn.
• Đổi màu thân răng: Quan sát bằng mắt thường sẽ thấy chiếc răng bị bệnh không còn màu trắng bóng tự nhiên mà chuyển dần sang màu xám đục, nâu hoặc đen sạm. Điều này báo hiệu tủy răng bên trong đang bị hoại tử.
• Sưng nướu và hôi miệng: Vùng nướu bao quanh chân răng bị sưng đỏ, ấn vào thấy đau. Trong trường hợp nặng, có thể xuất hiện nốt mụn mủ (lỗ rò) ở nướu, gây chảy dịch và mùi hôi khó chịu trong khoang miệng.
• Đau khi ăn nhai: Khi hai hàm chạm vào nhau hoặc khi gõ nhẹ vào răng, cảm giác đau sẽ tăng lên rõ rệt do áp lực tác động lên vùng chóp răng đang bị viêm.

Dấu hiệu nhận biết viêm tủy răng qua từng giai đoạn

Triệu chứng của bệnh thường không cố định mà diễn tiến nặng dần theo thời gian. Dựa vào mức độ tổn thương thực tế, viêm tủy răng được chia thành 3 giai đoạn chính với các biểu hiện cụ thể như sau:

Giai đoạn viêm tủy có hồi phục (Tiền tủy viêm)

Giai đoạn viêm tủy có hồi phục (tiền tủy viêm) là giai đoạn sớm của viêm tủy răng, khi tổ chức tủy mới bị kích thích nhẹ và chưa xảy ra tổn thương không thể phục hồi. Nguyên nhân thường gặp là sâu răng nông, mòn răng, sang chấn nhẹ hoặc kích thích do hóa chất.

Ở giai đoạn này, người bệnh có thể cảm thấy ê buốt thoáng qua khi ăn đồ nóng, lạnh hoặc ngọt, nhưng cơn đau thường nhẹ và nhanh chóng biến mất khi tác nhân kích thích được loại bỏ.

Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, viêm tủy có hồi phục hoàn toàn có thể khỏi mà không cần can thiệp điều trị tủy. Việc làm sạch tổn thương, trám răng đúng kỹ thuật và duy trì vệ sinh răng miệng tốt sẽ giúp tủy răng phục hồi chức năng bình thường, ngăn ngừa bệnh tiến triển sang các giai đoạn viêm tủy nặng hơn.

Giai đoạn viêm tủy cấp tính (Viêm tủy không hồi phục)

Đây là giai đoạn tổn thương nặng của tủy răng, khi mô tủy đã bị viêm nhiễm nghiêm trọng và không còn khả năng tự hồi phục. Nguyên nhân thường do sâu răng tiến triển sâu, nhiễm khuẩn kéo dài hoặc chấn thương mạnh làm lộ tủy. 

Người bệnh thường xuất hiện cơn đau dữ dội, đau tự phát, đau kéo dài, đặc biệt tăng lên vào ban đêm hoặc khi có kích thích nóng, lạnh.

Ở giai đoạn này, nếu không được điều trị kịp thời, viêm tủy cấp tính có thể dẫn đến hoại tử tủy, áp xe quanh chóp răng và các biến chứng nguy hiểm khác. Phương pháp điều trị chủ yếu là điều trị tủy răng hoặc nhổ răng trong trường hợp không thể bảo tồn, nhằm loại bỏ ổ nhiễm trùng và ngăn ngừa bệnh lan rộng.

Giai đoạn hoại tử tủy (Chết tủy)

Giai đoạn hoại tử tủy (chết tủy) là giai đoạn cuối của quá trình viêm tủy răng, khi mô tủy đã bị phá hủy hoàn toàn và mất chức năng sống. Tình trạng này thường xảy ra do viêm tủy không hồi phục kéo dài mà không được điều trị, khiến nguồn nuôi dưỡng tủy bị cắt đứt. 

Ở giai đoạn này, răng có thể không còn cảm giác đau rõ rệt, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng. Mặc dù cơn đau có thể giảm hoặc biến mất, hoại tử tủy lại dễ dẫn đến các biến chứng như viêm quanh chóp răng, áp xe xương ổ răng hoặc nhiễm trùng lan rộng. 

Việc điều trị cần được tiến hành sớm bằng phương pháp điều trị tủy hoặc nhổ răng nếu không thể bảo tồn, nhằm loại bỏ mô hoại tử và bảo vệ sức khỏe răng miệng cũng như toàn thân.

Viêm tủy răng có nguy hiểm không?

Câu trả lời chắc chắn là Có. Tủy răng một khi đã bị viêm nhiễm (đặc biệt là giai đoạn hoại tử) sẽ hoàn toàn không có khả năng tự phục hồi. Nếu người bệnh chủ quan không điều trị sớm, bệnh sẽ gây ra những biến chứng khôn lường.

Biến chứng thường gặp nhất là tình trạng nhiễm trùng lan rộng ra vùng quanh chóp răng, hình thành các ổ mủ (áp xe xương ổ răng), u hạt hoặc nang chân răng. Lúc này, cấu trúc răng bị phá hủy nặng nề, nguy cơ cao buộc phải nhổ bỏ răng vĩnh viễn để ngăn chặn nhiễm trùng.

Cách điều trị viêm tủy răng hiệu quả

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tổn thương của tủy và giai đoạn phát triển của bệnh. Nguyên tắc cốt lõi của nha khoa hiện đại là ưu tiên bảo tồn răng thật tối đa và xử lý triệt để ổ viêm để chấm dứt cơn đau. Dưới đây là các phác đồ điều trị phổ biến nhất:

Điều trị viêm tủy răng có hồi phục

Đây là giai đoạn “cửa sổ vàng” khi tủy răng mới chỉ bị kích thích nhẹ và hoàn toàn có thể cứu chữa để giữ lại sự sống cho răng.

Bác sĩ sẽ tiến hành loại bỏ các mô răng sâu và làm sạch vi khuẩn. Sau đó, một lớp vật liệu bảo vệ tủy chuyên dụng (như Canxi Hydroxit hoặc MTA) sẽ được đặt vào đáy lỗ sâu để kích thích tủy tự phục hồi trước khi trám kết thúc bằng Composite hoặc Amalgam.

Điều trị viêm tủy răng không hồi phục

Khi vi khuẩn đã xâm nhập sâu khiến tủy bị viêm nặng hoặc hoại tử, tủy răng không còn khả năng tự lành. Lúc này, phương pháp tối ưu là điều trị nội nha (lấy tủy).

Bác sĩ sẽ loại bỏ toàn bộ phần tủy chết trong buồng tủy và ống tủy. Sau khi làm sạch và tạo hình, hệ thống ống tủy sẽ được hàn kín bằng vật liệu Gutta Percha để ngăn chặn vi khuẩn tái xâm nhập, giúp giữ lại chân răng thật cho bệnh nhân.

Nhổ răng (trường hợp bắt buộc)

Nhổ răng là chỉ định cuối cùng, chỉ được thực hiện khi chiếc răng đã bị phá hủy quá lớn, chân răng lung lay, nứt dọc hoặc nhiễm trùng lan rộng gây áp xe xương ổ răng không thể bảo tồn.

Trong trường hợp này, việc loại bỏ răng là cần thiết để ngăn chặn nhiễm trùng lây lan sang các răng bên cạnh. Sau khi nhổ, bệnh nhân nên lên kế hoạch trồng răng giả (Implant hoặc cầu răng sứ) sớm để tránh tiêu xương hàm và xô lệch hàm.

Quy trình điều trị viêm tủy răng chuẩn Y khoa

Điều trị tủy (hay còn gọi là lấy tủy) là kỹ thuật nha khoa đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao độ. Hiện nay, với sự hỗ trợ của máy móc hiện đại, quy trình này diễn ra khá nhanh chóng, nhẹ nhàng và hạn chế tối đa cảm giác đau nhức cho bệnh nhân. Một quy trình lấy tủy tiêu chuẩn tại nha khoa uy tín thường bao gồm 5 bước cơ bản sau:

• Bước 1: Bác sĩ kiểm tra tổng quát và chụp phim X-quang (thường là phim cận chóp) để xác định chính xác chiều dài ống tủy, mức độ viêm nhiễm và tình trạng xương quanh chân răng.
• Bước 2: Khoang miệng được làm sạch để tránh nhiễm khuẩn chéo. Sau đó, bác sĩ tiến hành gây tê cục bộ, giúp bệnh nhân hoàn toàn thoải mái và không cảm thấy đau đớn trong suốt quá trình thực hiện.
• Bước 3: Một tấm cao su mỏng được đặt ôm sát vào chân răng cần điều trị. Việc này nhằm cách ly chiếc răng khỏi nước bọt (chứa vi khuẩn) và giữ cho môi trường điều trị luôn khô ráo, sạch khuẩn.
• Bước 4: Bác sĩ sử dụng mũi khoan chuyên dụng để mở đường vào buồng tủy, hút sạch phần tủy bị viêm/hoại tử. Sau đó, hệ thống ống tủy được bơm rửa liên tục và tạo hình cẩn thận.
• Bước 5: Sau khi buồng tủy đã sạch khuẩn, bác sĩ sẽ trám kín lại bằng vật liệu chuyên dụng (Gutta Percha). Cuối cùng, răng sẽ được hàn trám thẩm mỹ hoặc bọc răng sứ để bảo vệ cấu trúc răng thật, đảm bảo chức năng ăn nhai.

Cách phòng ngừa viêm tủy răng hiệu quả tại nhà

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh” là nguyên tắc vàng trong nha khoa. Để tránh xa nỗi ám ảnh mang tên đau tủy và bảo vệ nụ cười chắc khỏe, bạn cần xây dựng chế độ chăm sóc răng miệng khoa học ngay từ hôm nay:

• Vệ sinh răng miệng kỹ lưỡng: Hãy chải răng đều đặn ít nhất 2 lần/ngày bằng bàn chải lông mềm. Đặc biệt, cần kết hợp sử dụng chỉ nha khoa và nước súc miệng để làm sạch mảng bám ở kẽ răng – nơi bàn chải khó tiếp cận nhất.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm nhiều đường, bánh kẹo ngọt hoặc đồ uống có gas. Tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu Canxi, Vitamin D (tôm, cua, sữa, rau xanh) để giúp men răng cứng chắc hơn.
• Loại bỏ thói quen xấu: Tuyệt đối không dùng răng để cạy nắp chai, cắn xé bao bì hoặc nhai đá lạnh. Những hành động này rất dễ làm răng bị sứt mẻ, tạo đường dẫn cho vi khuẩn tấn công vào tủy.
• Khám nha khoa định kỳ: Duy trì thói quen lấy cao răng và kiểm tra sức khỏe răng miệng 6 tháng/lần. Việc này giúp bác sĩ phát hiện sớm các lỗ sâu nhỏ để trám bít kịp thời, ngăn chặn nguy cơ biến chứng thành viêm tủy.

Kết Luận

Tổng kết lại, viêm tủy răng là bệnh lý nghiêm trọng có thể dẫn đến mất răng vĩnh viễn nếu chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ tầm quan trọng của việc phát hiện và điều trị kịp thời để bảo vệ sức khỏe răng miệng.

Nếu bạn đang gặp phải những cơn đau nhức bất thường hay nghi ngờ mình bị tổn thương tủy, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Nha Khoa Cẩm Tú để được bác sĩ thăm khám và tư vấn giải pháp bảo tồn răng thật tối ưu nhất.