Sâu răng thường tiến triển âm thầm, ban đầu chỉ là một điểm sâu nhỏ nên nhiều người khó nhận ra. Đến khi bắt đầu ê buốt hoặc đau nhức rõ rệt thì không ít trường hợp đã chuyển sang giai đoạn nặng hơn, khiến việc điều trị phức tạp và tốn thời gian hơn.
Nha Khoa Cẩm Tú sẽ giúp bạn nhận biết sâu răng sớm, hiểu vì sao nó tiến triển nhanh và nên xử lý thế nào để tránh viêm tủy, áp xe hoặc mất răng thông qua bài viết này.
Sâu răng là gì?
Sâu răng là tình trạng men răng và mô răng bị phá hủy bởi acid do vi khuẩn trong mảng bám tạo ra. Acid này thường hình thành khi vi khuẩn “ăn” đường và tinh bột còn sót lại trên răng
Sâu răng không giống cảm cúm để có thể theo thời gian sẽ dần khỏi. Khi lỗ sâu đã hình thành, nó thường tiếp tục lan rộng nếu không được làm sạch và phục hồi đúng cách.
Cái bẫy lớn nhất là cảm giác răng đỡ đau. Khi cơn ê buốt giảm đi, nhiều người nghĩ rằng răng đã ổn, nhưng thực tế tổn thương sâu răng vẫn tiếp tục tiến triển và phần tủy có thể đang bị kích thích hoặc viêm âm ỉ.
Việc điều trị sớm thường nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Nếu bạn xử lý khi lỗ sâu còn nhỏ, bác sĩ thường chỉ cần làm sạch và trám phục hồi nhanh. Ngược lại, khi sâu răng đã chạm tủy, người bệnh thường phải điều trị tủy, thời gian lâu hơn và cần chăm sóc kỹ hơn để tránh biến chứng.
Nguyên nhân gây ra sâu răng
Sâu răng hình thành khi vi khuẩn trong khoang miệng phân hủy đường từ thức ăn và tạo ra axit. Axit này tấn công men răng trong thời gian dài, làm men răng mất khoáng và dần xuất hiện lỗ sâu nếu không được kiểm soát.
Ăn uống nhiều đường và tinh bột: Bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa… là nguồn dinh dưỡng cho vi khuẩn tạo axit, làm men răng mất khoáng nhanh và dễ hình thành lỗ sâu.
Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách: Chải răng không đều, bỏ sót kẽ răng khiến mảng bám tích tụ lâu ngày, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn gây sâu răng phát triển.
Thiếu fluoride bảo vệ men răng: Không dùng kem đánh răng có fluoride hoặc bổ sung không đủ khiến men răng yếu, giảm khả năng tái khoáng và dễ bị axit tấn công.
Khô miệng, giảm tiết nước bọt: Nước bọt giúp trung hòa axit và làm sạch răng, khi bị khô miệng, axit tồn tại lâu hơn và làm tăng nguy cơ sâu răng.
Cấu trúc răng khó làm sạch: Răng có rãnh nhai sâu hoặc mọc chen chúc dễ mắc thức ăn, khó vệ sinh triệt để, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây sâu răng.
Các giai đoạn phát triển của sâu răng
Sâu răng bắt đầu từ mảng bám (plaque) bám trên răng. Vi khuẩn trong mảng bám ăn đường và tạo ra acid làm mòn men răng theo thời gian.
Giai đoạn 1: Sâu men răng
Ở giai đoạn sâu men răng, người bệnh thường chưa đau rõ ràng. Dấu hiệu thường gặp là răng xuất hiện đốm trắng hoặc đốm đục do men răng bị mất khoáng. Một số người có thể hơi ê khi ăn đồ ngọt hoặc khi uống đồ lạnh.
Giai đoạn 2: Sâu ngà răng
Khi tổn thương đã đi qua lớp men và lan vào ngà răng, người bệnh thường cảm thấy ê buốt rõ hơn. Cảm giác ê buốt thường tăng khi đồ lạnh hoặc đồ ngọt chạm vào răng. Người bệnh có thể quan sát thấy lỗ sâu như một chấm nâu, chấm đen hoặc một hố nhỏ trên bề mặt răng.
Giai đoạn 3: Sâu tủy răng
Khi sâu răng đã lan vào tủy, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau nhói hoặc đau giật. Cơn đau có thể tự phát, đau tăng vào ban đêm và đôi khi lan sang vùng tai hoặc thái dương. Nhiều người mất ngủ vì cơn đau răng kéo dài và khó chịu.
Giai đoạn 4: Hoại tử và áp xe răng
Khi nhiễm trùng lan ra vùng chóp chân răng hoặc mô nướu, người bệnh có thể hình thành áp xe răng với ổ mủ rõ ràng. Người bệnh có thể bị sưng nướu, sưng mặt, sốt, hơi thở có mùi hôi hoặc miệng có vị lạ.
Áp xe răng thường không tự khỏi và người bệnh cần được xử lý sớm để tránh lan rộng. Nếu người bệnh có biểu hiện khó thở, khó nuốt, sưng nhiều trong miệng hoặc sưng ảnh hưởng vùng mắt, người bệnh cần đi khám khẩn cấp ngay.
Xem thêm: Viêm nha chu là gì? Dấu hiệu nhận biết sớm và cách điều trị
Xem thêm: Viêm quanh răng: Nhận biết sớm và điều trị đúng cách
Dấu hiệu nhận biết sâu răng sớm
Giai đoạn đầu, sâu răng hay “giả vờ vô hại”. Bạn chỉ thấy hơi ê khi uống lạnh hoặc ăn đồ ngọt, rồi cảm giác đó biến mất nên dễ bỏ qua.
Bạn nên để ý các dấu hiệu phổ biến sau:
- Ê buốt khi ăn ngọt, nóng/lạnh.
- Đau khi nhai, đau âm ỉ hoặc đau theo cơn.
- Thấy chấm nâu/đen hoặc lỗ sâu trên răng.
- Hôi miệng, thức ăn hay mắc kẹt ở một điểm.
Nếu bạn đau nhiều về đêm, đau lan lên tai/thái dương hoặc nướu sưng, đó thường là tín hiệu sâu đã tiến triển và cần kiểm tra sớm.
Sâu răng để lâu có nguy hiểm không?
Sâu răng để lâu có nguy hiểm, nguy hiểm nhất là khi sâu chạm vào tủy. Lúc này bạn có thể đau dữ dội, đau nhói theo cơn hoặc đau tăng khi nằm, vì tủy răng rất nhạy.
Khi nhiễm trùng lan ra mô quanh răng, nướu có thể sưng và hình thành ổ mủ. Đây là lúc nhiều người mới hoảng, nhưng xử lý sẽ phức tạp và tốn thời gian hơn.
Nói đơn giản: trì hoãn điều trị sâu răng thường không giúp bạn “tiết kiệm”, mà chỉ khiến bạn trả bằng đau và nhiều bước điều trị hơn.
Các phương pháp điều trị sâu răng hiện nay
Sâu răng không có một cách điều trị cố định vì mỗi người có mức độ tổn thương và tình trạng tủy răng khác nhau. Bác sĩ sẽ làm sạch mô sâu và phục hồi răng để người bệnh ăn nhai bình thường và hạn chế tái sâu. Dưới đây là các phương pháp điều trị sâu răng phổ biến hiện nay.
Trám răng sâu
Phù hợp khi sâu ở men/ngà và chưa vào tủy. Nha sĩ làm sạch phần mô sâu rồi trám phục hồi hình dạng răng để ăn nhai bình thường. Đi sớm thì trám thường nhẹ nhàng hơn, ít phải chạm vào chỗ răng bị sâu.
Điều trị tủy răng
Dùng khi sâu đã vào tủy hoặc tủy viêm/nhiễm trùng. Bác sĩ làm sạch ống tủy, loại bỏ nguồn nhiễm, sau đó trám bít để ngăn tái nhiễm. Mục tiêu là giữ răng thật nếu còn khả năng.
Bọc răng sứ sau điều trị sâu răng
Sau điều trị tủy hoặc khi răng mất mô nhiều, răng dễ giòn/vỡ hơn. Bọc sứ có thể được cân nhắc để tăng bảo vệ và ổn định ăn nha. Điểm quan trọng là xử lý sạch nguồn nhiễm trước, rồi mới bàn tới phục hồi bền lâu.
Nhổ răng sâu nặng
Khi răng vỡ lớn, nhiễm trùng nặng, không còn khả năng phục hồi hoặc tiên lượng giữ răng kém, nhổ răng có thể là lựa chọn an toàn. Sau đó, bác sĩ sẽ tư vấn hướng phục hình (cầu răng/implant…) để tránh xô lệch răng và giảm lực nhai.
Cách phòng ngừa sâu răng hiệu quả
Phòng ngừa sâu răng không cần cầu kỳ, nhưng người bệnh cần duy trì đều đặn mỗi ngày. Người bệnh có thể giảm rõ nguy cơ hình thành lỗ sâu khi dùng kem đánh răng có fluoride, làm sạch kẽ răng và kiểm soát thói quen ăn uống.
Làm sạch răng miệng đúng cách mỗi ngày
Để bảo vệ răng miệng khỏe mạnh và giảm nguy cơ sâu răng, viêm nướu do mảng bám tích tụ, việc duy trì thói quen làm sạch răng miệng đúng cách mỗi ngày đóng vai trò nền tảng và cần được thực hiện đều đặn:
- Chải răng ít nhất 2 lần/ngày bằng kem đánh răng có fluoride.
- Chải kỹ vùng sát nướu và các mặt răng – nơi mảng bám dễ tích tụ.
- Làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa hoặc tăm nước, vì bàn chải không làm sạch hoàn toàn vùng này.
- Súc miệng sau khi ăn nếu chưa thể chải răng ngay.
Giảm tần suất ăn ngọt và đồ uống có đường
- Hạn chế ăn vặt nhiều lần trong ngày để giảm số lần vi khuẩn tạo axit tấn công men răng.
- Nên ăn đồ ngọt tập trung trong một lần, sau đó uống nước và vệ sinh răng miệng.
- Hạn chế nước ngọt, trà sữa và đồ uống có tính axit vì dễ làm mòn men răng, tăng nguy cơ sâu răng.
Chủ động bảo vệ răng bằng fluoride và can thiệp sớm
- Người có nguy cơ sâu răng cao nên trao đổi với nha sĩ về bôi fluoride tại phòng khám hoặc sử dụng sản phẩm fluoride phù hợp tại nhà.
- Trẻ em và người có rãnh nhai sâu có thể được tư vấn trám bít hố rãnh để phòng ngừa sâu răng mặt nhai.
Nhận biết sớm dấu hiệu sâu răng để xử lý kịp thời
- Đi khám sớm khi có các dấu hiệu như: ê buốt khi ăn ngọt hoặc uống lạnh, đau răng nhẹ, bề mặt răng xuất hiện đốm trắng đục hoặc chấm nâu đen.
- Điều trị ở giai đoạn sớm thường đơn giản, ít đau và tiết kiệm chi phí hơn.
Khám răng định kỳ
- Khám răng định kỳ giúp phát hiện sớm các lỗ sâu nhỏ trước khi tổn thương lan vào tủy răng.
- Nha sĩ có thể can thiệp sớm bằng thủ thuật đơn giản, giúp hạn chế đau nhức và tránh điều trị phức tạp về sau.
Những câu hỏi thường gặp về sâu răng (FAQ)
Sâu răng là vấn đề răng miệng phổ biến nên nhiều người thường thắc mắc về khả năng lây, hôi miệng, mức độ đau khi trám và thời điểm nên đi khám. Dưới đây là các câu hỏi thường gặp kèm câu trả lời ngắn gọn, rõ ràng để bạn dễ tham khảo.
Sâu răng có lây không
Sâu răng không lây theo kiểu tiếp xúc thông thường, nhưng vi khuẩn liên quan đến sâu răng có thể truyền qua nước bọt trong một số tình huống. Việc dùng chung muỗng đũa, dùng chung ly hoặc thổi nguội thức ăn cho trẻ có thể làm tăng nguy cơ lây vi khuẩn.
Sâu răng có gây hôi miệng không
Sâu răng có thể gây hôi miệng vì lỗ sâu thường giữ thức ăn và mảng bám. Khi vi khuẩn phân hủy thức ăn trong vùng sâu răng, hơi thở của người bệnh có thể xuất hiện mùi khó chịu, đặc biệt khi lỗ sâu lớn hoặc khi người bệnh kèm viêm nướu.
Trám răng sâu có đau không
Trám răng sâu thường không gây đau nhiều nếu lỗ sâu còn ở mức nhẹ đến trung bình. Một số người có thể cảm thấy ê nhẹ trong lúc làm, và bác sĩ có thể gây tê khi răng nhạy cảm hoặc khi lỗ sâu sâu hơn. Người bệnh thường có trải nghiệm nhẹ nhàng hơn khi đi trám sớm, trước khi tổn thương lan gần tủy.
Chi phí điều trị sâu răng bao nhiêu tiền
Chi phí điều trị sâu răng phụ thuộc vào mức độ tổn thương và phương pháp điều trị mà người bệnh cần thực hiện. Khi lỗ sâu nhỏ, chi phí thường thấp hơn vì người bệnh có thể chỉ cần trám răng. Khi sâu răng đã vào tủy, chi phí thường cao hơn vì người bệnh có thể cần điều trị tủy và phục hồi răng.
Bao lâu nên đi khám răng để phát hiện sâu răng
Người bệnh nên khám răng định kỳ để phát hiện sớm sâu răng và các vấn đề răng miệng khác trước khi xuất hiện đau nhức hoặc nhiễm trùng. Việc khám định kỳ giúp người bệnh xử lý lỗ sâu nhỏ nhanh hơn và giảm nguy cơ phải điều trị phức tạp về sau.
Kết luận
Sâu răng là bệnh lý tiến triển theo thời gian nên người bệnh không nên chủ quan khi răng bắt đầu ê buốt hoặc xuất hiện lỗ sâu. Bài viết trên giúp bạn nhận biết dấu hiệu sâu răng theo từng giai đoạn, hiểu nguyên nhân thường gặp và nắm các hướng điều trị phù hợp
Nếu bạn đang ê buốt kéo dài, thấy lỗ sâu hoặc đau khi nhai, hãy ưu tiên kiểm tra sớm tại Nha Khoa Cẩm Tú để được chẩn đoán và chọn phương án phù hợp trám – tủy – nhổ khi cần.
