Cách dùng chỉ nha khoa đúng cách mỗi ngày giúp làm sạch kẽ răng, giảm nguy cơ sâu răng và viêm nướu hiệu quả. Chỉ với 3–5 phút, áp dụng đúng kỹ thuật và tần suất phù hợp, bạn có thể bảo vệ răng miệng lâu dài tại nhà. Nếu răng khít, chảy máu nướu hoặc đang niềng răng, Nha Khoa Cẩm Tú sẽ hướng dẫn cách dùng chỉ nha khoa phù hợp cho từng trường hợp dưới đây.
Chọn loại chỉ nha khoa phù hợp theo tình trạng răng miệng
Trước khi tìm cách dùng chỉ nha khoa thì trước hết bạn nên xác định chỉ nha khoa phù hợp cho tình trạng răng miệng của mình. Hiện nay tại Việt Nam có 6 loại chỉ phổ biến, mỗi loại phù hợp với từng tình trạng răng miệng khác nhau.
| Loại chỉ | Đặc điểm | Phù hợp với | Ưu điểm | Nhược điểm |
| Waxed (phủ sáp) | Mặt phủ sáp mịn | Răng khít, người mới | Trượt dễ, ít đứt | Loại bỏ mảng bám kém hơn |
| Non-waxed (không sáp) | Sợi thô, ma sát cao | Răng thưa, có kinh nghiệm | Làm sạch sâu 25% hơn | Dễ đứt, kẹt răng |
| Chỉ có cán | Đầu nhựa cứng kẹp sẵn | Trẻ em, người cao tuổi | Dễ cầm, an toàn | Tốn kém, kém linh hoạt |
| Chỉ xốp (Super floss) | 3 phần: cứng-xốp-thường | Niềng răng, cầu răng | Luồn qua mắc cài tốt | Giá cao gấp 3 lần |
| Chỉ cho niềng răng | Đầu nhựa cứng + sợi dày | Chỉnh nha cố định | Thiết kế chuyên dụng | Chỉ dùng cho 1 mục đích |
| Chỉ trẻ em | Sợi mềm, vị trái cây | 6-12 tuổi | Kích thích hứng thú | Hiệu quả làm sạch thấp |
Lời khuyên từ nha sĩ: Người mới nên bắt đầu với chỉ phủ sáp để tránh chấn thương nướu, sau 2-3 tuần khi đã thành thạo có thể chuyển sang loại không sáp để tăng hiệu quả làm sạch.
Xem thêm: Cách làm trắng răng
3 bước dùng chỉ nha khoa kỹ thuật chuẩn ADA chi tiết
Hướng dẫn cách dùng chỉ nha khoa cho răng dưới đây áp dụng cho chỉ nha khoa dạng cuộn (waxed, non-waxed). Với chỉ xốp, chỉ có cán hoặc chỉ cho người niềng răng, cách thao tác sẽ được điều chỉnh và hướng dẫn riêng ở phần sau.
Bước 1: Chuẩn bị & kiểm soát chỉ nha khoa
Cắt đoạn chỉ dài khoảng 45–50 cm, cuộn quanh hai ngón giữa, chừa 5–8 cm ở giữa để thao tác. Giữ chỉ căng vừa phải bằng ngón cái và ngón trỏ; hàm trên dùng ngón cái, hàm dưới dùng ngón trỏ để dễ kiểm soát lực.
Bước 2: Làm sạch kẽ răng đúng kỹ thuật C-shape / U-shape
Dùng ngón cái và ngón trỏ giữ căng đoạn chỉ, sau đó nhẹ nhàng trượt chỉ vào kẽ răng. Hãy dùng chuyển động cưa (rubbing motion) thay vì ấn mạnh đột ngột để tránh làm tổn thương nướu. Khi chỉ đã chạm đến đường viền nướu, hãy uốn cong đoạn chỉ thành hình chữ C ôm sát quanh thân răng. Di chuyển chỉ lên và xuống một cách nhẹ nhàng để làm sạch cả hai mặt của mỗi chiếc răng, bao gồm cả phần bên dưới đường viền nướu.
Bước 3: Thay chỉ & hoàn tất vệ sinh
Sau mỗi 2–3 kẽ răng, cuộn đoạn chỉ đã dùng và lấy đoạn sạch mới để tránh đưa vi khuẩn lan truyền. Kết thúc bằng cách súc miệng với nước muối sinh lý 0.9% trong 30 giây và soi gương kiểm tra các răng phía trong. Chảy máu nhẹ vài ngày đầu có thể xảy ra và thường sẽ giảm khi nướu khỏe hơn.
Hướng dẫn chi tiết cho 4 nhóm đối tượng khó khi dùng chỉ nha khoa
Không phải ai cũng có thể áp dụng kỹ thuật dùng chỉ nha khoa theo cùng một cách. Với những trường hợp răng có khí cụ, răng khít, nướu nhạy cảm hoặc khả năng thao tác kém, việc chọn đúng loại chỉ và điều chỉnh kỹ thuật sẽ quyết định hiệu quả làm sạch cũng như mức độ an toàn cho nướu.
Cách dùng chỉ nha khoa cho người niềng răng
Người niềng răng là nhóm khó dùng chỉ nha khoa nhất do mắc cài và dây cung tạo ra nhiều điểm cản. Với trường hợp này, nên ưu tiên chỉ xốp (super floss) hoặc chỉ chuyên dụng cho chỉnh nha.
Cách thực hiện đúng:
- Dùng đầu cứng của chỉ xốp luồn nhẹ qua khoảng trống giữa dây cung và nướu.
- Khi đầu cứng đã qua, kéo phần sợi xốp vào trong kẽ răng và vùng quanh mắc cài.
- Dùng động tác vuốt nhẹ lên – xuống, làm sạch mặt răng và chân mắc cài, tránh kéo ngang mạnh.
- Sau khi làm sạch quanh mắc cài, chuyển sang phần chỉ thường để áp dụng kỹ thuật chữ C cho hai mặt răng trong kẽ.
Lưu ý: Hướng dẫn cách dùng chỉ nha khoa vệ sinh răng cho mỗi kẻ răng khi niềng có thể mất 45–60 giây, lâu hơn răng bình thường. Nên dùng chỉ vào buổi tối, trước gương lớn, khi có đủ thời gian và ánh sáng.
Răng khít hoặc có cầu răng sứ
Răng khít hoặc răng có phục hình sứ thường khiến chỉ dễ bị kẹt hoặc đứt nếu dùng sai loại. Trường hợp này nên chọn chỉ phủ sáp hoặc chỉ dạng băng mỏng (tape) để tăng độ trượt.
Cách dùng an toàn:
- Khi luồn chỉ, không ấn thẳng xuống, mà lắc nhẹ sang trái phải để chỉ từ từ trượt qua điểm tiếp xúc.
- Khi chỉ đã vào kẽ răng, áp dụng kỹ thuật chữ C như bình thường, di chuyển lên xuống nhẹ nhàng.
- Nếu chỉ bị kẹt, không kéo thẳng lên, mà rút chéo về một bên để tháo ra.
Với cầu răng sứ:
- Dùng chỉ xốp (super floss) luồn qua gầm cầu.
- Dùng phần sợi xốp làm sạch vùng nướu bên dưới bằng động tác kéo qua lại nhẹ, nơi rất dễ tích tụ mảng bám và gây viêm.
Trẻ em từ 6–12 tuổi
Trẻ em trong độ tuổi này chưa đủ khéo léo để tự dùng chỉ nha khoa đúng kỹ thuật, vì vậy cần có sự hỗ trợ của phụ huynh.
Cách thực hiện hiệu quả:
- Ưu tiên chỉ có cán hoặc que chỉ nha khoa để dễ kiểm soát lực và hướng di chuyển.
- Cho trẻ ngồi hoặc nằm ngửa, phụ huynh đứng phía sau để quan sát rõ kẽ răng.
- Bắt đầu từ răng cửa hàm trên, sau đó mới tiến dần về răng sau khi trẻ đã quen cảm giác.
- Dùng lực nhẹ hơn người lớn, tránh đưa chỉ quá sát nướu.
Người cao tuổi hoặc người hay chảy máu nướu
Người cao tuổi thường có nướu teo, răng nhạy cảm hoặc viêm nha chu, do đó cần thao tác đặc biệt nhẹ nhàng. Nên chọn chỉ mềm, phủ sáp, tránh loại sợi thô.
Hướng dẫn sử dụng:
- Luồn chỉ rất nhẹ qua điểm tiếp xúc, chỉ đưa đến sát viền nướu, không ấn sâu.
- Di chuyển lên xuống chậm rãi, không kéo mạnh hoặc cưa ngang.
- Nếu chảy máu nhẹ, có thể súc miệng nước muối sinh lý sau khi dùng chỉ.
Lưu ý quan trọng: Người hay chảy máu nướu không nên ngừng dùng chỉ nha khoa, vì đây chính là cách giúp giảm viêm nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Trường hợp run tay hoặc viêm khớp, có thể dùng chỉ có cán dài hoặc kết hợp máy tăm nước để hỗ trợ.
5 lỗi sai phổ biến khi dùng chỉ nha khoa & cách khắc phục ngay lập tức
Nhiều người áp dụng sai cách dùng chỉ nha khoa, khiến chảy máu nướu hoặc làm sạch không hiệu quả dù dùng đều đặn mỗi ngày. Dưới đây là 5 lỗi thường gặp nhất và cách chỉnh ngay để tránh làm tổn thương răng và nướu.
- Dùng một đoạn chỉ cho toàn bộ hàm răng: Mỗi kẽ răng cần một đoạn chỉ sạch, sau khi làm xong hãy cuốn sang phần chỉ mới rồi mới chuyển sang kẽ tiếp theo để tránh đưa vi khuẩn từ kẽ này sang kẽ khác.
- Ấn chỉ thẳng xuống làm tổn thương nướu: Khi luồn chỉ, lắc nhẹ sang trái phải để chỉ trượt qua điểm tiếp xúc, tuyệt đối không đẩy mạnh theo chiều dọc.
- Cưa ngang qua lại trong kẽ răng: Luôn tạo dáng chữ C ôm sát thân răng, di chuyển chỉ lên xuống theo chiều dọc, không kéo ngang gây mòn men răng và rách nướu.
- Chỉ làm sạch một mặt răng trong kẽ: Mỗi kẽ răng cần làm sạch cả hai mặt răng đối diện, đổi hướng chữ C sang răng còn lại trước khi rút chỉ ra.
- Bỏ cuộc khi thấy chảy máu nướu nhẹ: Nếu chảy máu ít và hết nhanh, hãy tiếp tục dùng chỉ đều đặn mỗi ngày với lực nhẹ hơn; tình trạng này thường cải thiện sau 5–7 ngày khi nướu khỏe lại.
Tần suất sử dụng và kết hợp routine chăm sóc răng hoàn hảo
Dùng chỉ nha khoa đúng kỹ thuật sẽ không mang lại hiệu quả tối đa nếu không duy trì đúng tần suất và kết hợp với các bước chăm sóc răng miệng phù hợp. Dưới đây là bảng hướng dẫn bạn cách chăm sóc răng miệng với chỉ nha khoa.
| Đối tượng | Tần suất lý tưởng | Thời điểm tốt nhất | Thời gian |
| Người trưởng thành | 1 lần/ngày | Tối trước khi ngủ | 3-5 phút |
| Niềng răng | 2 lần/ngày | Sáng và tối | 10-15 phút |
| Viêm nha chu | 2 lần/ngày | Sau bữa chính | 5-7 phút |
| Trẻ em 6-12 tuổi | 1 lần/ngày (có hỗ trợ) | Tối | 2-3 phút |
| Người cao tuổi | 1 lần/ngày | Buổi tối | 5-8 phút |
Routine 5 phút hoàn hảo cho răng miệng khỏe mạnh:
- Phút 1-3: Dùng chỉ nha khoa làm sạch tất cả kẽ răng theo 8 bước đã hướng dẫn
- Phút 3-5: Đánh răng bằng bàn chải điện/thường với kem đánh răng có fluoride, chú ý mặt nhai và chân răng
- Phút 5+: Súc miệng bằng nước súc miệng không cồn hoặc nước muối sinh lý 0.9% trong 30 giây
- Bổ sung: Cạo lưỡi từ trong ra ngoài 3-5 lần để loại bỏ vi khuẩn gây hôi miệng
Lưu ý quan trọng: Luôn dùng chỉ trước khi đánh răng, không phải sau. Lý do là chỉ sẽ làm lỏng mảng bám và thức ăn thừa, sau đó bàn chải và kem đánh răng sẽ quét sạch chúng. Nếu đánh răng trước, mảng bám ở kẽ răng vẫn còn đó.
Kết luận
Cách dùng chỉ nha khoa đúng mỗi ngày giúp làm sạch kẽ răng, giảm nguy cơ sâu răng và viêm nướu hiệu quả. Chỉ với 3–5 phút, kết hợp đúng kỹ thuật và tần suất phù hợp, bạn có thể bảo vệ răng miệng lâu dài ngay tại nhà. Nếu gặp tình trạng chảy máu nướu, răng khít hoặc đang niềng răng hãy liên hệ Nha Khoa Cẩm Tú. Tại đây chúng tôi sẽ giúp bạn kiểm tra và hướng dẫn cách dùng chỉ nha khoa phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
